Τον θυμάστε τον Bob Ross; Τον τηλεοπτικό ζωγράφο που για χρόνια, μέσα από την ΕΡΤ3, αποτέλεσε για χιλιάδες ανθρώπους μια ήρεμη και καθησυχαστική παρουσία μέσα από την εμβληματική εκπομπή The Joy of Painting;
Για το Hellenic DNA: Πάνος Σατζόγλου.
Ήταν ο ζωγράφος που με τη χαρακτηριστική του φωνή δίδαξε στους θεατές πώς να δημιουργούν «χαρούμενα μικρά δέντρα», βουνά μέσα στην ομίχλη και λίμνες που έμοιαζαν βγαλμένες από όνειρο.
Ο Bob Ross πέθανε στις 4 Ιουλίου 1995, σε ηλικία μόλις 52 ετών. Η αιτία του θανάτου του ήταν οι επιπλοκές από λέμφωμα, μια ασθένεια με την οποία πάλευε αθόρυβα για αρκετό καιρό.
Στην Αμερική η εκπομπή του Bob Ross προβαλλόταν από τη δημόσια τηλεόραση PBS. Στο απόγειό της, η εκπομπή παιζόταν στο 95% των δημόσιων τηλεοπτικών σταθμών των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ δεκαετίες αργότερα γνώρισε μια δεύτερη ζωή μέσα από το διαδίκτυο.
Το κανάλι του Bob Ross στο YouTube αριθμεί σήμερα εκατομμύρια συνδρομητές και συγκεντρώνει δεκάδες εκατομμύρια προβολές κάθε μήνα, αποδεικνύοντας πως η γοητεία του παραμένει διαχρονική.
Αυτή ακριβώς η γοητεία είναι που έχει μετατρέψει σήμερα τους αυθεντικούς πίνακές του σε αντικείμενα τεράστιου ενδιαφέροντος για συλλέκτες και επενδυτές. Στον κόσμο της τέχνης, η αξία ενός έργου βασίζεται κυρίως στην αυθεντικότητα και στην προέλευσή του. Στην περίπτωση του Ross, όμως, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα, καθώς ολόκληρη η καριέρα του βασίστηκε στο να διδάσκει τους θεατές να αντιγράφουν βήμα-βήμα τους πίνακές του.
Οι τιμές των έργων του σήμερα εκτοξεύονται. Σε δημοπρασία του οίκου Bonhams τον προηγούμενο μήνα στη New York City, τέσσερις αυθεντικοί πίνακες του Ross πωλήθηκαν για εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, με τις τελικές προσφορές να φτάνουν έως και τις 220.000 δολάρια για τον καθένα. Κι όμως, κάποτε ο ίδιος ο Bob Ross θεωρούσε μεγάλο επίτευγμα να πουλήσει έναν πίνακα για μόλις 350 δολάρια.
Οι πίνακες του Bob Ross σπάνια βγαίνουν προς πώληση για καθαρά εμπορικούς λόγους. Συνήθως διατίθενται μόνο για φιλανθρωπικούς σκοπούς ή για την οικονομική ενίσχυση οργανισμών και ιδρυμάτων. Έτσι, οι άνθρωποι που διαχειρίζονται σήμερα την κληρονομιά και τα πνευματικά δικαιώματα του Bob Ross διέθεσαν τους πίνακες για τη συγκεκριμένη δημοπρασία, προκειμένου να ενισχυθεί οικονομικά η δημόσια ραδιοτηλεόραση στις ΗΠΑ μέσω της CPB — του οργανισμού που χρηματοδοτεί το PBS και το NPR.
Το πιο εντυπωσιακό είναι πως οι πίνακες με τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία δεν είναι απαραίτητα οι πιο τεχνικά άρτιοι. Αντίθετα, οι πιο χαρακτηριστικές και «κιτς» εικόνες του — με ξύλινες καλύβες, μωβ βουνά, έντονα ηλιοβασιλέματα και τιρκουάζ λίμνες — είναι εκείνες που αγγίζουν περισσότερο το κοινό. Ένας πίνακας με καλύβα ξεπέρασε ακόμη και το ένα εκατομμύριο δολάρια.
Η συναισθηματική σύνδεση του κοινού με τον Bob Ross έχει μικρή σχέση με την τεχνική και πολύ μεγαλύτερη με το πώς έκανε τους ανθρώπους να αισθάνονται. Για πολλούς, οι εκπομπές του λειτουργούσαν σαν μορφή διαλογισμού ή ψυχοθεραπείας. Άνθρωποι που δεν ζωγράφισαν ποτέ παρακολουθούσαν απλώς τη φωνή του και τις αργές κινήσεις του πινέλου για να χαλαρώσουν και να ξεφύγουν από το άγχος της καθημερινότητας.
Ο Bob Ross έμεινε στην ιστορία όχι μόνο για τους πίνακές του, αλλά κυρίως γιατί έφερε την τέχνη κοντά στον απλό άνθρωπο. Με τη χαρακτηριστική αφάνα του, τις αξέχαστες ατάκες του και την τεχνική του, με την οποία ολοκλήρωνε ένα ολόκληρο τοπίο μέσα σε μόλις 30 λεπτά, μετατράπηκε σε ένα παγκόσμιο σύμβολο ηρεμίας, δημιουργικότητας και αισιοδοξίας.
Πώς γεννήθηκε όμως αυτό το εξαιρετικά γαλήνιο στυλ ομιλίας;
Πριν γίνει ο πιο ήρεμος άνθρωπος στην τηλεόραση, ο Ross υπηρέτησε για 20 χρόνια στον αμερικανικό στρατό ως Επιλοχίας της Αεροπορίας. Η δουλειά του ήταν να είναι ο σκληρός εκπαιδευτής που «ούρλιαζε στους νεοσύλλεκτους επειδή άργησαν στη δουλειά ή επειδή δεν έστρωσαν το κρεβάτι τους».
Μισούσε τόσο πολύ αυτόν τον ρόλο, ώστε όταν αποστρατεύτηκε πήρε μια προσωπική απόφαση: να μην ξαναυψώσει ποτέ τη φωνή του. Κατά τη διάρκεια της θητείας του μετατέθηκε στην Alaska. Εκεί είδε για πρώτη φορά τα χιονισμένα βουνά, τις λίμνες και τα δάση που αργότερα ζωγράφιζε ξανά και ξανά στην εκπομπή του.
Ίσως τελικά αυτή να είναι και η πραγματική αξία της κληρονομιάς του: όχι μόνο οι πίνακες και τα χρώματα, αλλά η αίσθηση γαλήνης και ελπίδας που συνεχίζει να προσφέρει δεκαετίες μετά τον θάνατό του.
Πληροφορίες: Bloomberg Business Week
