Γιώργος Γεραπετρίτης από τα Ηνωμένα Έθνη: Το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελούν θεμελιώδεις πυλώνες της προσέγγισής μας στην εξωτερική πολιτική.
Φωτορεπορτάζ για το Hellenic DNA: Φώτης Καλιαμπάκος.
Πυξίδα εν μέσω διεθνούς τρικυμίας για την Ελλάδα το Διεθνές Δίκαιο και η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Νέα Υόρκη – Έδρα ΟΗΕ. Στα πλαίσια της συμμετοχής της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών η χώρα μας έχει την ευκαιρία να πάρει κάποιες διπλωματικές πρωτοβουλίες. Σε αυτό το πλαίσιο η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών θέλησε να πραγματοποιήσει στη Νέα Υόρκη, στην έδρα του Διεθνούς Οργανισμού μια συζήτηση για τη θαλάσσια ασφάλεια στην οποία κεντρικός ομιλητής ήταν ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο οποίος βρέθηκε στη Νέα Υόρκη για σειρά διπλωματικών επαφών.
Το θέμα της συζήτησης στρογγυλής τραπέζης – στην κυριολεξία λόγω του παρόμοιου με αυτό του Συμβουλίου Ασφαλείας σχήματος του τραπεζιού – ήταν: «Από την Ανοικτή Θάλασσα στον Καταναλωτή: Διασφάλιση του Θαλάσσιου Εμπορίου και της Παγκόσμιας Οικονομίας» – “From the High Seas to the Consumer: Securing Maritime Trade and the Global Economy”.
Η θαλάσσια ασφάλεια και οι διεθνείς μεταφορές έχουν βρεθεί στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος πολλαπλώς και με διαφορετικούς τρόπους τα τελευταία χρόνια εξαιτίας των πολλαπλών διεθνών κρίσεων. Το θέμα έχει τεθεί για τον Εύξεινο Πόντο, στον οποίο διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις με την Ρωσία να χρησιμοποιεί το ναυτικό της για να βομβαρδίσει την Ουκρανία και την Ουκρανία να απαντά με υβριδικό πόλεμο βυθίζοντας πολλά πλοία, το εμπόριο να γίνεται από λιμάνια που βομβαρδίζονται, το εμπάργκο στο Ρωσικό πετρέλαιο και η παραβίαση να μεταφέρουν τις εξελίξεις και πέραν της Μαύρης Θάλασσας σε όλες τις διαδρομές του πετρελαίου.
Στη Βενεζουέλα το αμερικανικό πολεμικό ναυτικό έχει επιβάλει επίσης αποκλεισμούς, οι συζητήσεις για το καθεστώς της Διώρυγας του Παναμά και πιο πρόσφατα της Γροιλανδίας, διαμάχες στην ουσία με διακύβευμα, μεταξύ άλλων, και τον έλεγχο του παγκόσμιου εμπορίου, η κατάσταση, τώρα όπως και τον Ιούνιο όπως και πολλές φορές στο παρελθόν στα Στενά του Ορμούζ, οι επιθέσεις των Χούθι σε πλοία και μια σειρά άλλα ζητήματα έχουν φέρει αυτά τα θέματα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.
Πέραν όμως από αυτό η Ελλάδα έχει και τη δική της ιδιαίτερη ευαισθησία στα θέματα του Δικαίου της Θάλασσας, αφού τόσο το γράμμα όσο και το πνεύμα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας -United Nations Convention for the Law of the Sea(UNCLOS) δίνει στις νησιωτικές περιοχές ίδια δικαιώματα με τις ηπειρωτικές καθιστώντας νομικά άκυρες τις μονομερείς τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο.
Οπότε εύλογα η ελληνική διπλωματία σε κάθε ευκαιρία -πρόσφατα στην ομιλία του πρωθυπουργού στη γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, πιο πριν στις ομιλίες του πρωθυπουργού και του Υπουργού Εξωτερικών στο Συμβούλιο Ασφαλείας κατά της διάρκεια της ελληνικής προεδρίας του οργάνου, στις παρεμβάσεις της Ελληνίδας μονίμου αντιπροσώπου κοκ. – δε χάνει την ευκαιρία να τονίζει την προσήλωση της Ελλάδας στη διεθνή νομιμότητα και στην UNCLOS, ονομαστικώς και ..ολογράφως!
Το συντονισμό της εκδήλωσης ανέλαβε ο διακεκριμένος δημοσιογράφος και διπλωματικός ανταποκριτης της κρατικής τηλεόρασης Φάνης Παπαθανασίου.
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένη Έθνη πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά καλωσόρισε τους προσκεκλημένους και τους ευχαρίστησε για το ενδιαφέρον της δίνοντας αρχικά το λόγο και στον ιδρυτή και πρόεδρο του Φόρουμ των Δελφών Συμεών Τσομώκο. Ο κύριος Τσομώκος αναφέρθηκε σύντομα στις δράσεις του Φόρουμ, μεταξύ άλλων στην Ελλάδα και την Ουάσιγκτον και ευχαρίστησε με τη σειρά του τους συμμετέχοντες λέγοντας ότι αποτελεί τιμή για το Φόρουμ η παρουσία του για πρώτη φορά στην έδρα του κορυφαίου διεθνούς οργανισμού. Αξίζει να σημειωθεί ότι γύρω από το Μαντείο των Δελφών η Δελφική Αμφικτιονία, μια από τις σημαντικότερες αμφικτιονίες της αρχαιότητας, αποτελούσε, μεταξύ άλλων και πέραν των θρησκευτικών τους λειτουργιών ,μια από τις πρώτες προσπάθειες, για συνεννόηση και συλλογική ασφάλεια, μια αρχετυπική θα λέγαμε σύλληψη «διεθνούς» ή καλύτερα «διελληνικού» οργανισμού, σχετικού mutatis mutandis με τους σημερινούς διεθνείς οργανισμούς.
Ο κύριος Τσομώκος τόνισε ότι: «λίγες χώρες είναι σε καλύτερη θέση να ηγηθούν αυτής της συζήτησης, δεδομένης της βαθιάς ναυτικής κληρονομιάς της Ελλάδας και του κρίσιμου ρόλου της στην παγκόσμια ναυτιλία».
Στη συνέχεια η κυρία Μπαλτά προλόγισε τον κύριο ομιλητή της εκδήλωσης τον κύριο Γιώργο Γεραπετρίτη. Ο υπουργός Εξωτερικών ευχαρίστησε και εκείνος τον κύριο Τσομώκο για την πρωτοβουλία του και τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης και στη συνέχεια στη σημασία της θαλάσσιας ασφάλειας για την Ελλάδα, τονίζοντας και τη σημασία της για την ελληνική ναυτιλία. «Η γεωγραφία έχει διαμορφώσει την πολιτική της Ελλάδας. Η Ελλάδα είναι παραδοσιακά ναυτική χώρα και σήμερα είναι η κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη στον κόσμο. Ο ελληνόκτητος εμπορικός στόλος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 20% του παγκόσμιου στόλου και άνω του 61% του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Στη συνέχεια ο κύριος Γεραπετρίτης θέλησε να τονίσει για ακόμα μία φορά την προσήλωση της Ελλάδας στο διεθνές δίκαιο και στην UNCLOS ιδιαίτερα: «Το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελούν θεμελιώδεις πυλώνες της προσέγγισής μας στην εξωτερική πολιτική. Τονίζουμε τη σημασία της διασφάλισης της ασφάλειας του θαλάσσιου εμπορίου και της προάσπισης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, σύμφωνα με τους καθιερωμένους κανόνες και κανονισμούς. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα έχει θέσει τη θαλάσσια ασφάλεια ως κορυφαία προτεραιότητα κατά τη θητεία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και επιδιώκει την ανάδειξή της σε υψηλή προτεραιότητα εντός του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η ανθρώπινη ευημερία και η σταθερότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τις ελεύθερες θάλασσες», ήταν τα λόγια του κυρίου Γεραπετρίτη, ο οποίος δεν παρέλειψε να αναφέρει και τη συμμετοχή της Ελλάδας στις επιχειρήσεις «Ασπίδες», Ναυτική Επιχείρηση της ΕΕ, «Αταλάντα» στον Ινδικό Ωκεανό και «Ειρήνη» στη Μεσόγειο.
«Η ειρήνη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το ελεύθερο εμπόριο και την οικονομική αλληλεξάρτηση που αυτό δημιουργεί. Ήδη από το 1795, πιθανώς ο πιο εξέχων σύγχρονος φιλόσοφος, ο Immanuel Kant, στην πραγματεία του «Προς την Αιώνια Ειρήνη», υποστήριξε ότι η διαρκής ειρήνη μεταξύ των κρατών εξαρτάται από τρεις προϋποθέσεις — μία εκ των οποίων ήταν η διευκόλυνση των επαφών και του εμπορίου μεταξύ των λαών, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας των θαλασσίων οδών. Πάνω από δύο αιώνες αργότερα, αυτή η οξυδερκής σκέψη παραμένει βαθιά επίκαιρη. Το ασφαλές θαλάσσιο εμπόριο δεν είναι μόνο οικονομική αναγκαιότητα, αποτελεί θεμέλιο για την ειρήνη, τη συνεργασία και την αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των εθνών».
Ο όρος «ιδεαλιστική φιλοσοφία», κορυφαίος εκπρόσωπος της οποία θεωρείται ο Immanuel Kant (1724-1804), δεν έχει βέβαια στη φιλοσοφία την έννοια που έχει στην καθομιλουμένη, σε κάθε περίπτωση όλα αυτά φαντάζουν στη σημερινή εποχή των διεθνών κρίσεων και της αβεβαιότητας πράγματι μάλλον υπερβολικά «ιδεαλιστικά» ή και ουτοπικά, αφού οι πολλαπλές κρίσεις του διεθνούς συστήματος και μια ρητορική που αφίσταται της μέχρι τώρα πρακτικής των αναφορών στο διεθνές δίκαιο, έστω κι αν μερικές φορές ήταν απλώς για να τηρούνται τα προσχήματα, δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας. Είναι μάλιστα πιθανό από τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές και μέχρι να δημοσιευτούν, να υπάρχει ακόμα μια μεγάλου μεγέθους θερμή αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή.
Για κάποιες από αυτές τις προκλήσεις στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας και για τις πολιτικές των ΗΠΑ μίλησαν οι τρεις εξειδικευμένοι ομιλητές του πάνελ. Ο Steven Wills, Ναυτικός στο Κέντρο Ναυτικής Στρατηγικής και εκπρόσωπος της Ναυτικής Ένωσης των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Gregory Ehrie, Διευθυντής Ασφάλειας της Λιμενικής Αρχής της Νέας Υόρκης και Νέας Ιερσέης και διαδικτυακά από την Αμερικανική πρωτεύουσα η Julia Nesheiwat, Διακεκριμένη Επιστημονική Συνεργάτης από το Κέντρο Παγκόσμιας Ενέργειας και μέλος του Atlantic Council.
Ο Steven Wills ανέφερε ότι, δεδομένης και της συγκυρίας, αλλά και των κλιματικών αλλαγών οι προκλήσεις είναι μεγάλες, με τις αμερικανικές αρχές να έχουν και περιορισμένες δυνατότητες και μέσα παρέμβασης, όπως παγοθραυστικά, ορισμένες φορές σε μεγάλες προκλήσεις. Ανέφερε χαρακτηριστικά την περίπτωση ενός πλοίου που εγκλωβίστηκε σε παγόβουνα και κάλεσε τις αρχές, τονίζοντας μάλιστα ότι είναι περικυκλωμένοι, από πολικές αρκούδες, με την υπηρεσία του τότε να μην μπορεί να ανταποκριθεί όσο άμεσα επέβαλε η κατάσταση.
Ο Gregory Ehrie μίλησε επίσης για μια σειρά μεγάλων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι λιμενικές εγκαταστάσεις, αφού όπως τόνισε χαρακτηριστικά, όλη η προσοχή όταν μιλάει κανείς για τρομοκρατικές επιθέσεις αφορά τα αεροδρόμια αν όμως διακοπεί για μια μόλις εβδομάδα η λειτουργία των βασικών λιμανιών στη βορειοανατολική ακτή θα δημιουργηθεί κρίση επισιτισμού…! Αναφέρθηκε στο περιστατικό της πρόσκρουσης πριν λίγους μήνες ενός εμπορικού πλοίου σε μία γέφυρα, η οποία ήταν ατύχημα. Τι θα γινόταν αναρωτήθηκε αν κάτι τέτοιο γινόταν ηθελημένα, ήταν τρομοκρατική επίθεση. Για το λόγο αυτό οι αρχές προετοιμάζονται για κάθε σενάριο, με την πραγματικότητα και την σύγχρονη τεχνολογία να δημιουργούν νέες απειλές. Ανέφερε χαρακτηριστικό τον κίνδυνο παράλυσης του συστήματος από επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, λέγοντας ότι σε μια πρόσφατη ανάλυση μιας συγκεκριμένης υποδομής φάνηκε ότι το σύστημα που υπήρχε για μια τέτοια περίπτωση θα ήταν δύσκολο να λειτουργήσει αφού οι εργαζόμενοι που γνώριζαν το χειρισμό του είχαν βγει στη σύνταξη…
Στο πάνελ παραβρέθηκαν εκπρόσωποι πολλών χωρών τόσο από τα μέλη του συμβουλίου ασφαλείας, όσο και άλλων, μεταξύ των οποίων και η Τουρκία. Το λόγο πήραν, πήραν μεταξύ άλλων, οι εκπρόσωποι της Πολωνίας, ο οποίος ευχαρίστησε την Ελλάδα για την πρωτοβουλία, της Ρωσίας, ο οποίος ανέφερε τις πάγιες θέσεις της χώρας κα. Ο αναπληρωτής μόνιμος αντιπρόσωπος της Αυστρίας Stefan Pretterhofer, αφού και αυτός ευχαρίστησε τη χώρα μας για το ενδιαφέρον πάνελ θέλησε με την ερώτηση και την παρέμβαση του να μιλήσει για το ρόλο των Ηνωμένων Εθνών, τονίζοντας της σημασία της προστασίας των θαλασσίων οδών και για τις χώρες που δεν έχουν πρόσβαση στη θάλασσα.
Στην εκδήλωση παραβρέθηκε και η Γενική Γραμματέας Αποδήμου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας Μάιρα Μυρογιάννη καθώς και η διευθύντρια του Γραφείου Δημόσιας Διπλωματίας στη Νέα Υόρκη Μαίρη Βαξεβανίδου. Έντονο ήταν το ενδιαφέρον του ομογενειακού τύπου. Στη συνέχεια ο Υπουργός Εξωτερικών διέκοψε για λίγο το έντονο πρόγραμμα των συναντήσεών του για να κόψει την βασιλόπιτα της Μόνιμης Αντιπροσωπίας της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη και ευχαρίστησε το προσωπικό της για την αφοσίωσή του, στα αναβαθμισμένα, λόγω της συμμετοχής στο Συμβούλιο Ασφαλείας, καθήκοντά του.
Ο υπουργός. Εξωτερικών παρέστη επίσης και έκοψε, από κοινού με τον Σεβασμιότατο Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο, και τη βασιλόπιτα στην ετήσια εκδήλωση του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου.
