Μία από τις σημαντικότερες δικαστικές μάχες στην ιστορία των social media βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο εδώλιο κάθεται ένας από τους ισχυρότερους τεχνολογικούς κολοσσούς του πλανήτη.
Hellenic DNA:Newsroom.
Η Meta, μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή δικαστική επίθεση από αμερικανικές Πολιτείες, οι οποίες την κατηγορούν ότι γνώριζε τους κινδύνους που αντιμετώπιζαν παιδιά και έφηβοι στις πλατφόρμες της, αλλά συνέχισε να χρησιμοποιεί χαρακτηριστικά σχεδιασμένα ώστε να αυξάνουν τον χρόνο παραμονής μπραστά στην οθόνη.
Η μεγάλη δίκη άρχισε στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Όκλαντ της Καλιφόρνιας και αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι εβδομάδες.
Πίσω από τη δικαστική αίθουσα, όμως, διακυβεύεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα ακόμη πρόστιμο για μια εταιρεία τεχνολογίας. Διακυβεύεται ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν τα social media.
29 Πολιτείες απέναντι στη Meta.
Η υπόθεση αποτελεί μέρος της κοινής δικαστικής προσπάθειας 29 αμερικανικών Πολιτειών. Στην παρούσα φάση, οι πολιτειακές αξιώσεις εκδικάζονται με επικεφαλής την Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιου Τζέρσεϊ, ενώ οι ομοσπονδιακές αξιώσεις που αφορούν την προστασία των προσωπικών δεδομένων των παιδιών αφορούν ευρύτερα την ομάδα των Πολιτειών.
Οι κατηγορίες είναι εξαιρετικά σοβαρές. Οι Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Meta σχεδίασε το Facebook και κυρίως το Instagram χρησιμοποιώντας μηχανισμούς που μπορούν να ενισχύσουν την καταναγκαστική χρήση από παιδιά και εφήβους, ενώ παράλληλα κατηγορείται ότι παρουσίαζε στο κοινό τις πλατφόρμες της ως ασφαλέστερες απ’ ό,τι πραγματικά ήταν.
Στο επίκεντρο βρίσκονται χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούμε σχεδόν μηχανικά καθημερινά: το ατελείωτο scrolling, τα likes, οι ειδοποιήσεις και συνολικά οι μηχανισμοί που επιδιώκουν να κρατήσουν τον χρήστη μέσα στην εφαρμογή όσο το δυνατόν περισσότερο.
Η Meta κατηγορείται ότι παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία προστασίας της ιδιωτικότητας των παιδιών, συλλέγοντας δεδομένα χρηστών κάτω των 13 ετών χωρίς την απαιτούμενη γονική συγκατάθεση.
Ένα από τα πρόσωπα που ενδέχεται να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη δίκη είναι ο Arturo Bejar.
Εργάστηκε στο Facebook από το 2009 έως το 2015 και επέστρεψε αργότερα ως σύμβουλος της Meta, από το 2019 έως το 2021.
Στην κατάθεσή του υποστήριξε ότι η εταιρεία διέθετε εσωτερικές πληροφορίες για τις αρνητικές εμπειρίες νεαρών χρηστών και ότι ο τρόπος με τον οποίο μετρούσε την ασφάλεια των πλατφορμών δεν αποτύπωνε πάντα την πραγματική εμπειρία των παιδιών. Ο ίδιος είχε μεταφέρει τις ανησυχίες του ακόμη και σε υψηλόβαθμα στελέχη της εταιρείας πολλές φορές στο παρελθόν.
Η δίκη δεν περιορίζεται όμως σε δικηγόρους, αλγόριθμους και οικονομικά μεγέθη. Έξω από το δικαστήριο του Όκλαντ συγκεντρώθηκαν γονείς και οικογένειες που συνδέουν τις τραυματικές εμπειρίες των παιδιών τους με τα social media και ζητούν μεγαλύτερη λογοδοσία από τις τεχνολογικές εταιρείες.
Σε ένα μεγάλο πανό εμφανίζονταν σχεδόν 600 ονόματα νέων ανθρώπων, ενώ οικογένειες που έχουν βιώσει τραγωδίες από cyberbullying, sextortion και άλλες μορφές διαδικτυακής κακοποίησης
Για αυτούς, η υπόθεση δεν αφορά απλώς τη Meta. Αφορά το ερώτημα: μέχρι πού φτάνει η ευθύνη μιας τεχνολογικής εταιρείας όταν το προϊόν της χρησιμοποιείται καθημερινά από εκατομμύρια παιδιά!
Από την πλευρά της, η Meta απορρίπτει την εικόνα μιας εταιρείας που σκόπιμα δημιούργησε επικίνδυνα προϊόντα για παιδιά. Οι δικηγόροι της υποστηρίζουν ότι δεν έχει αποδειχθεί η άμεση αιτιώδης σχέση που επιχειρούν να παρουσιάσουν οι Πολιτείες μεταξύ της χρήσης των social media και συγκεκριμένων προβλημάτων ψυχικής υγείας στους εφήβους.
Η εταιρεία επισημαίνει επίσης ότι επί χρόνια έχει αναπτύξει εργαλεία και δικλίδες ασφαλείας για τους ανήλικους χρήστες και ότι το ζήτημα της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο είναι πολύ πιο σύνθετο από τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται από τους κατηγόρους της.
Η δίκη αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς μεταξύ των κορυφαίων στελεχών που αναμένεται να καταθέσουν βρίσκεται και ο ίδιος ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Meta, Mark Zuckerberg.
Η κατάθεσή του αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ένα από τα βασικά ερωτήματα της υπόθεσης είναι μέχρι ποιο επίπεδο της διοικητικής πυραμίδας είχαν φτάσει οι εσωτερικές προειδοποιήσεις για την ασφάλεια των νεότερων χρηστών.
Οι οικονομικές συνέπειες για τη Meta θα μπορούσαν θεωρητικά να είναι τεράστιες.
Σύμφωνα με το Reuters, η πιθανή έκθεση της εταιρείας σε κυρώσεις, με βάση τον τρόπο που οι Πολιτείες υπολογίζουν τις παραβάσεις, θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και το αστρονομικό ποσό των 1,4 τρισ. δολαρίων. Πρόκειται όμως για δυνητικό ανώτατο υπολογισμό και όχι για πρόστιμο που έχει ήδη επιβληθεί.
Tο μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Meta όμως δεν είναι τα χρήματα. Οι 29 Πολιτείες ζητούν αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των εφαρμογών, βάζοντας στο στόχαστρο χαρακτηριστικά όπως το infinite scroll και τα likes, καθώς και αυστηρότερους περιορισμούς για τους ανήλικους χρήστες.
Η συγκεκριμένη υπόθεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ολόκληρη η βιομηχανία των social media βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα μεγαλύτερη δικαστική και πολιτική πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες.
TikTok, Snapchat και YouTube βρίσκονται επίσης αντιμέτωπα με αγωγές και καταγγελίες σχετικά με τις επιπτώσεις των πλατφορμών στους ανηλίκους, ενώ εκατοντάδες σχολικές περιφέρειες και χιλιάδες ιδιώτες έχουν κινηθεί δικαστικά εναντίον εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης.
Οι απαντήσεις που θα δοθούν στο Όκλαντ της Καλιφόρνια, μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο το μέλλον της Meta, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούν τα social media τα επόμενα χρόνια.
